# informacje

• gry-online.pl: wiadomości
• protondb.com: appid = 632470
• pcgamingwiki.com: disco elysium
• steamcommunity.com: dyskusje
• @seapower: british sea power


• @playstation: the game awards 2020 announcement trailer
• @gamespot: official launch trailer
• @videogametrailersfhd: release gameplay trailer
• @eurogamergermany: hardcore and ultrawide trailer
• @zaumstudio: collage mode launch trailer
• @studiozaum: język polski
• @ign: disco elysium mobile - official announcement trailer
• @studiozaum: disco elysium on android


• @3ds_bk: disco elysium 1980s live-action movie
• @fandomgames: disco elysium

# mechaniki

mamy tutaj podświetlanie interaktywnych obiektów; interakcje z obiektami wymagają by postać ustawiła się w odpowiednim miejscu, co jest nieco irytujące;

rozmawianie powiązane jest ze statystykami a te z kartą postaci rodem ze staroszkolnego rpg, choć wyjaśnienie cech bywa niejasne, przez co rozwijanie postaci przechodzi raczej w sferę intuicji niż zaplanowanego postępu;

odmianą do rozmawiania ze sobą jest rozmawianie z partnerem, który ma czasem coś do powiedzenia; pojawia się wtedy pytajnik przy jego wizerunku w interfejsie, co można absolutnie zignorować;

rozmówki z samym sobą pozwalają na poznanie nowej myśli albo uzyskanie dodatkowego questa; analogicznie, natrętne myśli można odrzucać, co nie da nam questa, aczkolwiek w niektórych przypadkach nie można się z tego wycofać;

rozmowy z samym sobą lub z innymi ostatecznie prowadzą do wyborów; do większości opcji dialogowych można powracać w nieskończoność, jednak niektóre pojawiają się tylko raz;

niektóre wybory prowadzą do alternatywnych zakończeń;

nowe myśli trafiają do schowka myśli (thought cabinet), gdzie można je internalizować, co trwa jakąś chwilę; w trakcie internalizowania otrzymuje się minusy do statystyk, a po jej zakończeniu bonusy, czasem dość unikalne; kłopotliwym jest to iż nie wiadomo z góry co się otrzyma;

• lista myśli do internalizacji i ich perki

niektóre możliwości zależą od czasu dnia; nowe opcje pojawiają się też, gdy nie podąża za nami nasz partner w śledztwie niczym cień; kontynuowanie pewnych zadań zależy od pory tygodnia;

istnieją tylko dwa typy obrażeń: od zdrowia i od morale; utracenie wszystkich „ładunków” prowadzi do śmierci; tłumaczy się to śmiercią z powodu zaniedbań jak np. niedostateczne niewyspanie się; z tego powodu, gdy posiada się jedynie jeden ładunek zdrowia lub morale, nie jest czasem jasnym, że otrzymaliśmy obrażenia z powodu jakiejś akcji, bo włącza się animacja przejścia w zaświaty;

jeżeli chodzi o losowość w postaci rzutu kośćmi to mamy tu do czynienia z trzema rodzajami testów: białym (powtarzalnym), czerwonym (jednorazowym), biernym (zależnym od statystyk); ostatecznie wszystko sprowadza się do statystyk postaci, gdyż prawdopodobieństwo sukcesu zależy właśnie od nich; jednakowoż zwiększyć prawdopodobieństwo można również niektórymi opcjami dialogowymi czy zasadniczo zdobywaniem informacji w danym temacie; tak samo można je zmniejszyć wybierając je bezmyślnie, te które powodują dyskomfort u rozmówcy; wydawać by się mogło, że jest to prawdziwa losowość, tj. 97 % to nadal 3 % szansy na niepowodzenie, jednak niekoniecznie musi tak być – wystarczy co najwyżej 11 powtórzeń po wczytaniu gry, by w końcu zaliczyć test, nawet przy 3 % szansy;

wszystko wydaje się drogie, bo pieniędzy jest mało; trzeba zinternalizować odpowiednią myśl by pieniądze same się pojawiały po biernych testach encyklopedii;

trzymając reklamówkę w dłoni można zbierać butelki, które można później sprzedać; jest to dobry sposób na zdobywanie pieniędzy, aczkolwiek nie ma ich znowu aż tak wiele, nawet jeżeli zyskamy bonus od internalizacji myśli o żulicjancie;

można tu kraść i oszukiwać; można również poprawiać statystyki kosztem zdrowia (alkoholem) albo morale (papierosy);

z niektórymi przedmiotami można wejść w interakcję w menu ekwipunku; jedną z takich dodatkowych atrakcji jest czytanie książek, a w zasadzie to ich analizowanie;

można przybliżać i oddalać widok, co czasem może ukrywać interakcje; rzecz w tym iż istnieją takoweż, które prowadzą do rozmowy z innymi, którzy znajdują się poza zasięgiem widoku, bo gra nie koryguje perspektywy automatycznie; dodatkowo, nie jest czasem jasnym gdzie można chodzić a gdzie nie, bo ścieżki potrafią być zagmatwane; przynajmniej działa klasyczny dwuklik z bieganiem rodem z gier point-and-click; niemniej, czasami dwuklik zamienia się w jednoklik – ewidentny błąd;

w ciemnych miejscach należy wyposażyć się w latarkę; latarka wodzi za kursorem myszka; trochę chaotycznie to wygląda gdy po prostu wybieramy opcje dialogowe;

pierwsze natrafienie na pewne sytuacje wywołuje głos agenta samouczka, który instruuje nas np. że by przyspieszyć czas można odpocząć na ławce;

kim nieustępliwie podąża za nami, ale przynajmniej nocą można go zgubić; można mu też zamknąć drzwi przez nosem, lecz jedynie sztuczka graficzna – na następnej planszy będzie znowu przy nas;

kimowi zdarza się wejść pod tekstury;

# artyzm i filozofowanie

artystycznie ładna gra w stylu impresjonistycznych obrazów olejnych;

wydaje się być takim trochę strumieniem świadomości z wystarczająco wyrazistym ambientem;

niektóre opisy przedmiotów są „brudne”, być może nadmiernie realistycznie swą brzydotą;

często poruszane wątki filozoficzne są sprowadzane do śmieszności; przykładowo: co to jest nic? jak zmierzyć nic? → zajmijmy się niczym (dziura szaroty); wszyscy ludzie piją wodę, wszyscy którzy to zrobili umarli → wszyscy umrzemy (gliniarz apokalipsy); policjantem może być każdy, żul też jest każdym → jestem żulicjantem, będę spał w śmietniku by być bliżej zwykłych ludzi (hobocop);

z elementów humorystycznych można wspomnieć o panu „gorący kubek”, co jest wypowiadane po polsku; tudzież w świecie przedstawionym istnieje lud, gdzie każdy nazywa się kojko, co jest bodaj drwiną ze słowiańszczyzny; wspominany jest ponadto niejaki pan sulisław zawisza;

można sobie porozmawiać ze starymi ludźmi o kanapce, która jest niebywale wręcz skandalicznym symbolem ucisku, który wymagałby uspołecznienia;

świat przedstawiony jest jakby światem nam znanym, lecz jednak innym, z inną kulturą i historią; podejście to było inspirowane myślą twierdzącą, że gdyby historia ludzkości potoczyłaby się inaczej, to i tak ludzkość przechodziłaby przez te same etapy rozwoju, ergo byłoby to to samo tylko inaczej;

jakkolwiek używa się tu wielu różnych języków jak szwedzki, niemiecki, czy łacinę, to jednak dominuje francuski;

postaci i ich motywacje są różnorodne; mamy strajkujących stoczniowców, wytłumionego emocjonalnie sprzedawcę po dobrowolnym wzięciu udziału w sprzątaniu bałaganu po próbie budowy reaktora atomowego przez biedaków z dzielnicy biedoty, swego rodzaju państwo-miasto, kapitalistę-prywaciarza, dziewczę stojące przed księgarnią z powodu poczucia obowiązku i dyscypliny, naćpane dziecko rzucające kamieniami w wisielca;

odkrywanie nowych miejsc, zwłaszcza w ciemnych budynkach, gdzie należy użyć latarki, jest nawet intrygujące; aczkolwiek głównie dotyczy to zagubionej strefy handlowej (doomed commercial district);

cytując samą grę: „wszystko jest połączone ze wszystkim”; niektóre drobne kwestie potrafią się ze sobą ciekawie łączyć w jedną kwestię; dotyczy to zwłaszcza kościoła dolores dei z programistką sooną, gdzie rozwiązanie zagadki anomalii prowadzi w stronę szaroty, choć nic na to nie wskazywało, a co łączy się z tematem zagubionej strefy handlowej; pozornie niezwiązane ze sobą tematy orbitują wokół tego samego, tyle że od innej strony;

niektóre questy budują niejako aurę tajemnicy, jak np. spotkanie z mitycznym insulindiańskim straszykiem, tajemnicze niebieskie drzwi w motelu, pancerne drzwi bunkra nie do otworzenia, nawiązanie połączenia z okrętem wojennym koalicji łucznik; a przede wszystkim sama szarota stanowi tajemnicę istnienia;

raz na jakiś czas gra ukazuje nam malowane wyobrażenie zamiast świata przedstawionego;

gra pokazuje własną wersję historii i świata, a najbardziej wyraźnym tego przejawem są nazwy własne; kineema to powóz motorowy będący odpowiednikiem samochodu spalinowego; matematyka wzrokowa (visual calculus) pozwala na zwizualizowaną rekonstrukcję wydarzeń, choć nie ma takich sytuacji wiele; można sobie pomóc w ogarnianiu świata przedstawionego inwestując punkty w encyklopedię;

# interfejsowanie

gra oferuje w menu opcje dotyczące głosów, czcionkę dla dyslektyków, tryb streamera, czy integrację z twitchem;

mapę trzeba sobie zdobyć, by móc jej używać, lecz czasem jest ona dostępna po przełączeniu się na listę zadań – w ramach błędu; nie, żeby była szczególnie potrzebna;

gra używa kilku czcionek; ta używana na mapie jest wyraźnie niedostosowana do języka polskiego;

tryb kolażu został dodany najwyraźniej nieco na siłę; niemniej, zawiera on listę postaci, dzięki czemu można się dowiedzieć kogo się jeszcze nie widziało; tryb ten pozwala jedynie na tworzenie scen z intencją wykonania zrzutu ekranowego;

przewijanie w interfejsie kółkiem myszki jest wyjątkowo wolne;

można wybierać opcje dialogowe klawiszami numerycznymi, lecz powoduje to iż dla kolejnych wyborów opcja pierwsza jest zawsze zaznaczona na biało jak przy wyborze myszkiem; jest to nieco kłopotliwe, albowiem wybrana już wcześniej opcja staje się wyblakła by się wyróżniać; są one przygotowane od góry do dołu, tj. wybieranie późniejszych a potem wcześniejszych zaburza nieco logikę, aczkolwiek w niektórych przypadkach to nie działa;

można przerywać konwersacje by do nich powrócić później;

podpowiedzi na ekranach ładowania trudno przeczytać, bo gra za szybko się ładuje;

zapis stanu gry wiąże się z nazwą lokacji, w której został wykonany; nadpisywanie tegoż nie zmienia tego opisu;

na liście białych testów nie odznaczają się te, których później nie można wykonać, np. ten z daniem w mordę miarogłowemu; to ogranicza użyteczność tej listy skoro należy ją samodzielnie filtrować;

niektórych animacji nie można przewinąć, zwłaszcza tych fabularnych; dotyczy to również niepomijalnych napisów końcowych;

niektóre drzwi można otworzyć jedynie z drugiej strony;

występuje tu wczytywanie przy wchodzeniu do budynków, jakkolwiek małych;

# uwagi różnorakie

jeżeli się chcieć czepiać to znajdą się literówki w tłumaczeniu, np.: „tanieć” zamiast „taniec” albo „broń noże!” zamiast „broń boże”;

wydaje się że co jakiś interwał daje się słyszeć dźwięk w świecie gry wskazujący na niechybny upływ czasu;

do eksploracji i wściubiania nosa w każdy zakamarek zachęcają widoczne w tle w rzucie izometrycznym niedostępne miejsca;

kilka kwestii dialogowych jest znacznie głośniejszych od innych; innym razem zaś nie ma głosu do tekstu; nie jest to jednak liczne;

dodatkowe kontenery z paliwem pozostają na swym miejscu i nie można ich zabrać; zagracają nieco widok podświetlanych obiektów interaktywnych;

rozwijając encyklopedię można dowiedzieć się o szarocie z biernych testów, jednak w przypadku questa w kościele gra nie zalicza tego do wiedzy o szarocie; nie wzięto zatem pod uwagę radzenia sobie z takimi przypadkami;

ze zwiastunów można się dowiedzieć, co się pominęło; np. spotkanie na kanapie z miarogłowym, podnoszony most, śnieg;

niektóre zadania ciągną się aż do samego końca gry;

opowiadanie prowadzi do dwóch wielkich kamieni milowych; oba z nich oferują rozwiązanie w postaci postępujących po sobie wymagających czerwonych testów;

# odbiór społeczności

steam oferuje na swój sposób interesujące dyskusje co do tej gry; jej treść może być dla niektórych równie kontrowersyjna jak kontrowersje wokół samej gry; sprawa za/um jest wyjątkowo zagmatwana i większość nie ma ochoty zagłębiać się w ośmiogodzinne eseje pełne szczegółów, dlatego też panuje powszechne przekonanie, że twórcy zostali oszukani, a w zaum studio pracują jedynie klakierzy wielkich korporacji; a jednak, opowiadanie mówiące o tym, co się stało, nie jest czarno-białe;

• i don't understand the fascination with communism of this community
• is this game just a fantasy utopia for stupid commies?
• can this game cure my depression?
• if i play disco elysium will it turn me in a communist?
• how much does actually change with different choices?
• is it ok to buy the game now? legal dispute question
• i read the reviews and realized that i would not buy
• why are the ending credits unskippable?
• really enjoying this game so far, but does anyone else feel overwhelmed with the philosophy?
• is this game replayable?
• i don't understand measurehead

# zadania trwające do końca gry

wszystkie poniższe trzy questy są fabularne; rzecz w tym, że niektóre możliwości stają się dostępne dopiero od trzeciego dnia, a inne w forcie morskim na wyspie, czyli w ostatniej lokacji gry;

podobny wymóg dotyczy niektórych osiągnięć;

# słowniczek pojęć ogólnych

# słowniczek świata przedstawionego

# sprawa za/um

historia tego, co się stało z twórcami jest doprawdy dość zagmatwana i wyrażająca się odcieniami szarości;

*️⃣ kolektyw za/um

w 2009 r. powstało za/um jako estoński artystyczny kolektyw; jego pierwszym dziełem była książka „püha ja õudne lõhn” (sacred and terrible air); nie okazała się ona komercyjnym sukcesem, przez co robert kurvitz (autor) popadł w okres depresji i alkoholizmu na około trzy lata; ostatecznie udało mu się przezwyciężyć te problemy, a nawet pomógł kaurowi kenderowi (znajomemu) przezwyciężyć jego własny alkoholizm; w ramach wdzięczności kender zasugerował kurvitzowi, by miast skupiać się na powieści, spróbował wyrazić swój świat w grze wideo;

kender podjął się przygotowania gruntu prawnego ze względu na jego doświadczenie w świecie kapitalizmu;

w 2014 roku kender stał się znany w estonii w związku ze swą książką „untitled 12”, którą uznano za dziecięcą pornografię jako że opisuje ona niezwykle dokładne sceny przemocy seksualnej wobec kobiet i dzieci popełnianej przez główną postać; ostatecznie go uniewinniono; według kendera twórcą tekstu był w całości kurvitz, a on sam jej nawet nie czytał;

kurvitz utworzył zespół nadając mu nazwę „zaum”, co jest odniesieniem się do skonstruowanego języka zaum, inwencji rosyjskiego awangardowego poety wczesnych lat 1900.; w języku rosyjskim można to słowo uznać za skrót idiomu „взяться за ум” (vzyat'sya za um – opamiętać się, za um – za umysłem), co jest podobne do idei bootstrappingu (samokontynuującego się procesu);

gra została zapowiedziana na 2017 rok i nosiła tytuł „no truce with the furies”, wprost zaczerpnięty z wiersza „refleksje” r.s. thomasa (1995);

*️⃣ zaum studio oü

w 2015 roku powstaje studio „fortress occident”, które miało zajmować się tworzeniem gry; w „disco elysium” znajduje się nawiązanie do tej firmy w postaci fortecy katastrof (fortress accident);

projekt sfinansować zechciał margus linnamäe, znany estoński miliarder; postanowiono podzielić udziały w firmie następująco: linnamäe – 83 %, kender – 17 %;

jako że wielu spośród członków za/um dołączyło do „fortress occident” studio w pewnym momencie przechrzczono na „zaum studio oü”; liczyło sobie ono 30 osób; początkowo budynek firmy mieścił się w zapyziałym postkomunistycznym bloku, gdzie przez jakiś czas nie było nawet prądu, lecz w końcu postanowiono się przenieść do zgoła bardziej wygodnego miejsca;

później, 17 % udziałów w studio wykupił ilmar kompus, inny estoński biznesmen; podział udziałów zmienił się w 2018 roku na: linnamäe – 85.8 %, kompus – 14.2 %;

w czasie nadchodzącej premiery 2017 r. w zaum pracowało około 20-tu konsultantów i 25-ciu deweloperów, w tym 8-miu scenarzystów wspomagających kurvitza nad dialogami;

jakkolwiek początkowo zaum planowało wydać swą grę w „humble bundle”, o tyle plany te zarzucono na rzecz samodzielnego wydania; w marcu 2025 r. zaum ogłosiło również oficjalną mobilną wersję gry celującą w angażowanie użytkowników tiktoka;

skądinąd „atelier zaum studio” pozwala zakupić kurtkę kima kitsuragiego;

*️⃣ disco elysium

początkowo miejscem akcji miała być pojedyncza lokacja, jednak z czasem zaczęto rozszerzać pomysł, co doprowadziło do opóźnienia premiery i zmiany nazwy na „disco elysium” (łac. disco – uczę się);

za obrazopodobny styl artystyczny odpowiada aleksander rostov;

ścieżka dźwiękowa została napisana i nagrana przez zespół „british sea power”; członkowie zaum byli ich fanami i skontaktowali się z grupą bezpośrednio; nazwa hostelu-kafeterii „whirling-in-rags” (wirujący w łachmanach) została zaczerpnięta z tekstu piosenki „hail holy queen” z 2013 r. z albumu „machineries of joy”;

émile zola najprawdopodobniej najbardziej wpłynął literacko na „disco elysium”; helen hindpere (główna scenarzystka) wielokrotnie wyrażała swój podziw wobec francuskiego autora, wskazując na to że ona i inni pracownicy studia są wieloletnimi fanami jego pracy; twórcy powiedzieli również iż gra wiele zawdzięcza estońskiemu urbanistycznemu poecie (arvi siig);

scena, gdy harry du bois wymiotuje patrząc na wisielca, inspirowana była prawdziwą sytuacją ojca kendera, który był sowieckim milicjantem przydzielonym jako detektyw ds. morderstw;

w marcu 2020 r. wydano pierwsze tłumaczenie gry na język chiński; jednak sama gra nie spełniała rządowych wytycznych ze względu na przemoc i treści seksualne, dlatego szukano sposobów na to by ominąć proces zatwierdzający; recenzje chińczyków wskazywały, że gra przyciągnęła ich do siebie i docenili oni wiele jej ideologicznych aspektów;

w maju 2020 r. wydano aktualizację poprawiającą wydajność i dodano nowe tłumaczenia; część z tych tłumaczeń jest pracą społeczności, którą wdrożyło „testronic labs”;

w australii wydanie konsolowe gry wymagało klasyfikacji przez australijski urząd klasyfikacyjny (australian classification board); grze odmówiono takowej ze względu na przedstawienia seksu, przestępstw, przemocy, okrucieństwa, nadużywania narkotyków, a w szczególności przez „tak niebywale odrażające zjawiska, że stanowiące obrazę wobec standardów moralności, przyzwoitości i wstrzemięźliwości ogółem akceptowanych przez rozsądnych dorosłych” („revolting or abhorrent phenomena in such a way that they offend against the standards of morality, decency, and propriety generally accepted by reasonable adults”); ostatecznie jednak zdecydowano się na klasyfikację tylko dla dorosłych r18+ po apelacji zaum; australijczycy uzasadnili to tym iż gra zasadniczo zniechęca do nadużywania substancji narkotyzujących, a regularne ich zażywanie prowadzi do negatywnych konsekwencji w postępie gracza;

gamespot nagrodził grę notą 10/10, swą pierwszą idealną oceną od 2017 r.; „disco elysium” było nominowane do czterech nagród podczas „the game awards 2019” i wygrało je wszystkie;

wydania playstation miały początkowo błędy niepozwalające ukończyć gry;

*️⃣ wrogie przejęcie „zaum uk limited”

podział udziałów w 2020 r. miał się następująco: linnamäe – 46.8 %, kompus – 22.4 %, kender – 10.2 %, kurvitz – 10.2 %, rostov – 10.2 %, zaum studio – 0.2 %;

w 2021 r. margus linnamäe postanowił wycofać się ze studia w związku z kontrowersjami związanymi z wolnością prasy, jako że do niego należała gazeta postimees, której dotyczyła afera; linnamäe oczekiwał 4.8 milionów euro za udziały w „mm group”, która formalnie posiadała udziały w jego imieniu;

z biegiem czasu podział udziałów przesuwał się w stronę 20 % dla wszystkich pozostałych; ostatecznie resztę udziałów linnamäego wykupiła firma „yessirnosir limited”, której właścicielką jest anu reiman (partnerka tõnisa haavela, który pracował jako producent wykonawczy w zaum);

nieco później postanowiono o utworzeniu „zaum uk ltd” i przeniesieniu się do wielkiej brytanii; studio powstało w brighton; wtedy to dołączyła do niego hindpere; udziały ustalono na: kurvitz – 20 %, rostov – 20 %, kender – 20 %, ilmar – 20 %, yessirnosir ltd (reiman) – 20 %

linnamäe sprzedał udziały ilmarowi, przez co ten drugi stał się większościowym udziałowcem; według kendera linnamäe chciał jednak pozostać większościowym udziałowcem kontynuacji disco elysium, stąd powstało „newelysium ltd”; udziały tej nowej firmy ustalono następująco: linnamäe – 10 %, kompus – 5 %, zaum uk ltd – 85 %; reszta udziałowców się na to nie zgodziła, miała dowiedzieć się o tym dopiero po fakcie dokonanym, lecz ich zgoda formalnie nie była wymagana; sam ilmar nie potrafił potwierdzić swych słów dokumentami o tym iż wszyscy udziałowcy wiedzieli o sprzedaży;

by zdobyć pieniądze na udziały linnamäe'ego, kompus, za pośrednictwem swej firmy tütreke, kupił wersję roboczą opowiadania i cztery rysunki przedstawiające człowieka w kombinezonie kosmicznym, mające dotyczyć kontynuacji „disco elysium” o roboczym tytule „pioneer one”;

reiman sprzedała szkice artystyczne „disco elysium” kompusowi; przy okazji kupiła ona „studio 38”, które wydaje się służyć do ukrywania zarobków haavela ze względu na jego problemy z prawem;

tütreke zapłaciła za rzeczone rysunki 1 funta szterlinga, by w końcu odsprzedać je „zaum studio” za 4.8 miliona euro; tym samym użyto pieniędzy samego studio, by je przejąć;

tõnis haavel to szwagier kompusa; on sam znany jest z „toha capital”, piramidy finansowej, za co w przeszłości został skazany na kwotę 12 milionów euro („baku affair” z 2014 r.) i siedem miesięcy więzienia; miał obiecywać ziemie w baku w azerbejdżanie na własność inwestorom, lecz nic z tego nie wyszło; sąd ogłosił iż musi on nadal zapłacić 7 milionów poszkodowanym w ramach zadośćuczynienia; w międzyczasie postanawia on ogłosić bankructwo na łotwie, co jest uznawane w estonii w ramach unii europejskiej (bankruptcy tourism), choć on sam twierdzi iż nie ma to związku z próbą ominięcia zwrotu tychże pieniędzy;

kompus miał rzekomo po prostu czekać na dobrą okazję do sprzedania studia jakiemuś wielkiemu wydawcy jak tencent, microsoft czy ubisoft; byłaby to oferta opiewająca na miliony euro, zwłaszcza że wcześniej amazon wyrażał swe zainteresowanie stworzeniem serialu telewizyjnego w oparciu o świat gry (w czerwcu 2020 r. zaum i „dj2 entertainment” ogłosiły prace nad serialem telewizyjnym); w tymże to celu kompus miał rozmawiać z joshem sawyerem na „game developer conference”; jednak sam sawyer zaprzeczył że rozmawiali oni o „disco elysium”; pracownicy „zaum studio” wskazują raczej na „larian studios”; skądinąd, aktorka głosowa „baldur's gate 3” skrytykowała tworzenie kontynuacji „disco elysium” bez kurvitza;

kurvitz i rostov nic o tej transakcji nie wiedzieli, będąc zajętymi pracą kreatywną; zorientowali się o tym dopiero pięć miesięcy później, gdy kompus uzyskał już większość udziałów; plany zostały jednak pokrzyżowane zablokowaniem przez kurvitza takiej transakcji jako że nadal miał prawo tak uczynić;

*️⃣ zwolnienia

po tym, gdy kompus staje się głównym udziałowcem, trzej główni twórcy zostają zdegradowani z częściowych właścicieli do zwykłych pracowników; sytuacja ta trwa jakiś czas, dopóki kurvitz nie zapragnie powrócić do swej roli dyrektorskiej;

w październiku 2021 r. kurvitz napisał mejla do ilmara o tym, że chce być znacznie bardziej obecny w firmie; odmówiono mu, zatem zaczął żądać dostępu do szeregu dokumentów; część z tych dokumentów to akty, które już powinien znać, jak umowa udziałowców czy kontrakt pracowniczy; kompus w końcu przestał odpowiadać na tę dyskusję, co doprowadziło do ostatniego spotkania 9 listopada; wtedy to został zwolniony, potem rostov, i w końcu hindpere w grudniu 2022 r.;

formalnym powodem stała się próba kradzieży własności intelektualnej „zaum studio”; według kompusa, kilka dni po tym, gdy kurvitz został odsunięty od władzy, zasugerował on petteriemu sulonenowi (programiście), że ten mógłby mu udostępnić kod „disco elysium”, na co się nie zgodził; chodziły słuchy że kurvitz chce założyć swą własną firmę; kompus przyznał iż przechyliło to czarę goryczy wobec wybryków kurvitza;

kurvitz miał być zszokowany swym zwolnieniem, jednak kompus wysłał mu o tym informację na miesiąc przed; przedtem odbyła się wideorozmowa, na którą została zaproszona hindpere, lecz nie kurvitz; miał on wtedy zdjąć jej słuchawki i wtrącić się nieproszony; podobnych sytuacji było więcej, przez co oskarżono go wcześniej o toksyczne zachowanie;

kurvitz źle zniósł zwolnienie i przechodził co najmniej czteroletnią terapię;

jednocześnie w tym samym czasie martin luiga postanowił o rozwiązaniu kolektywu za/um ze względu na niespełnianie swych założeń („no longer represents the ethos it was founded on”); poinformował on też o zwolnieniu kurvitza, rostova i hindpere, co określili oni jako niedobrowolne („involuntarily left the company”);

kender początkowo uzyskał korzyść z przejęcia, tj. 500 tysięcy euro za „zaum studio uk”; jednak i on został zwolniony, gdy zaczął zadawać niewygodne pytania na temat przyszłości studia;

po odejściu trójki wspaniałych rolę scenarzystów przejęli argo tuulik i dora klindžić;

*️⃣ zatajone informacje

informacje o wielu zakulisowych działaniach docierały do zainteresowanych powoli acz nieubłaganie; kurvitz, rostov i hindpere mieli nie wiedzieć bezpośrednio o powstaniu newelysium; to hindpere odkryła z dokumentów księgowych, że kompus zakupił w lipcu „mm group”;

w 2022 r. wobec kompusa wystosowano wiele pozwów, by odzyskać pieniądze (4.8 milionów), co ostatecznie się udało; rostov i kurvitz stwierdzili, że odzyskanie pieniędzy nie rozwiązuje problemu, bo studio przejęto na mocy oszustwa;

kender twierdził iż kompus oszukał go na 913 tysięcy euro, w związku z czym zdecydował się wystosować przeciw niemu pozew sądowy; 28 października sąd zgodził się zająć pieniądze tütreke powiązane z zaum, by zapobiec sprzedaży udziałów, nie pozwalając na ich przelanie na konto bankowe poza jurysdykcją;

kender oskarżył również haavela o to, że miał on pociągać za sznurki i być szarą eminencją stojącą za przejęciem, albowiem „yessirnosir ltd” posiada wszystkie prawa do „disco elysium”, a jej właścicielką jest anu reiman, partnerka życiowa haavela; według kendera haavel preferował działać w ukryciu ze względu na swe bankructwo;

kurvitz również wystosował swój własny pozew przeciw zaum; ponadto, kurvitz i rostov napisali list otwarty przedstawiający w szczegółach ich wersję wydarzeń; wyrazili zamiar pozwania zaum zarówno w estonii jak i wielkiej brytanii, sądząc iż czyny kompusa i haavela nadają się na trzy lata więzienia; kompus złożył kurvitzowi i rostovowi ofertę kupna ich udziałów za około 2.5 miliona euro, co nie doszło do skutku;

według kurvitza i rostova zostali oni zwolnieni bezpodstawnie, jednak według zaum tych dwóch wyrażało ograniczone zaangażowanie w pracę i swe odpowiedzialności, a do tego dopuszczali się słownych nadużyć i dyskryminacji niektórych pracowników („limited to no engagement in their responsibility and work”); według samych pracowników zaś sytuacja ta nie jest czarno-biała;

14 marca 2023 r. studio wystosowało komunikat, w którym ogłosiło o zakończeniu wszelkich prawnych sporów wobec nich; kender postanowił pozbyć się wszelkich udziałów w „zaum studio uk”, a także opłacił koszty sądowe; pozew kurvitza i rostova został oddalony ze względu na brak dowodów; szczegóły spraw pozostają poufne;

17 marca 2023 r. kurvitz i rostov odpowiedzieli na to, stwierdzając że komunikat był mylący („wrong and misleading in several respects”) i przedstawił udziałowców jako naburmuszonych byłych pracowników; według nich pozew został oddalony ze względu na szerszą kampanię wymierzoną w nich, w związku z czym nadal będą poszukiwać prawnego sposobu na dociekanie swych praw;

kurvitz ze sprawy sądowej kendera dowiedział się, że tenże zaciągnął pożyczkę na 1.2 miliona euro na rzecz kompusa (prawdopodobnie na spłatę formalnych należności pozwów sądowych); kender najprawdopodobniej wycofał się z tej matni, bo nie chciał już mieć z nią nic do czynienia, dlatego zrzekł się swych udziałów; również yang zhang-taal (żona rostova), która była producentką w zaum, zdecydowała się odejść w 2022 r.;

*️⃣ the final cut

„the final cut” wprowadził kilka dodatkowych questów, a przede wszystkim voiceover, w trakcie powszechnego globalnego pandemonium covid-19;

helen hindpere, która nie ma udziałów w firmie, odpowiadała za „the final cut” jako główna scenarzystka; pamięta ona oryginalne czasy za/um, gdy kolektyw przechodził przez etap punkowego kontestowania zastanej rzeczywistości (the overcoats);

ze względu na wcześniejszy crunch, kurvitz i hindpere nie pracowali zbyt wiele nad „the final cut”; pojawił się za to pomysł na odbycie urlopu przez tę trójkę;

gdy pytano hindpere o deadline odpowiadała ona że nie ma żadnego terminu; kender i haavel mieli stwierdzić na to, że hindepre kłamie i się obija; hindpere była zaskoczona, gdy usłyszała, że deadline przypada w marcu; kender stwierdził, że to jego wina, że nie powiedział jej wcześniej; wymusiła ona zatem wideorozmowę, na której haavel nakrzyczał na nią, że nie nadaje się na swe stanowisko i powinna się wycofać;

z perspektywy kurvitza produkcja nie miała terminów i odbywała się jak krojenie plasterków salami;

rozszerzona i odnowiona wersja gry „the final cut” został zapowiedziana w grudniu 2020 r.; według hindpere poczynione zmiany bazowały na informacji zwrotnej od graczy; dodano głosy postaciom, w tym narratorowi, co ostatecznie ma się składać na 1.2 miliona słów; wcześniejsze udźwiękowienie głosowe z dashą nekrasovą i „chapo trap house” zostało całkowicie usunięte; cztery questy zostały wycięte, by zostać przerobionymi na questy politycznego zainteresowania (political vision quests);

niejako w międzyczasie tych wszystkich sporów i wypowiedzi medialnych studio postanowiło wypuścić aktualizację „collage mode”; po jego wydaniu w firmie powstał komitet jakości;

*️⃣ argo tuulik

argo tuulik jest twórcą postaci cuno, chłopaków hardiego czy evrarta claire'a;

tuulik nie zdecydował się odejść z „zaum studio” po zwolnieniu kurvitza; nie zgadza się on z jego wersją wydarzeń, które uznaje za przedstawione w sposób manipulacyjny;

według niego komunikacja kurvitza z zespołem nie była jego mocną stroną; wspomina sytuację, gdy jeden z programistów miał chcieć pokazać coś robertowi, lecz ten odmówił twierdząc, że nie może nawet na to patrzeć i odszedł; to jeden z powodów dla których oskarżono kurvitza o toksyczne zachowanie;

co więcej, kurvitz nie napisał żadnego słowa do „the final cut”, a komunikowanie się z nim co do tej pracy miało być na tyle niejasne, że wręcz oszukańcze; mimo wszystko, bez niego i jego spójności co do świata przedstawionego, gra nie ujrzałaby światła dziennego;

hindpere była w przeszłości w związku z kurvitzem; nie uczyniła ona wiele w ramach „the final cut”, choć to jej przypisano zasługi;

w maju 2023 r. „people make games” opublikował swe śledztwo w sprawie sytuacji zaum, w którym wypowiedział się tuulik; klindžić stwierdziła iż zarząd firmy odizolował go w odpowiedzi na niepochlebne komentarze wypowiedziane w ich stronę;

*️⃣ dora klindžić

dołączyła do „zaum studio” by pracować nad y12, czyli kontynuacją „disco elysium”, jako scenarzystka z dodatkowym doświadczeniem w innych obszarach produkcji gier wideo;

według niej skalowanie firmy było samobójcze: dołączyła gdy pracowało tam 30 osób, z czego szybko stało się ich 100;

w pewnym momencie doszło do spotkania zarządu w nowym jorku; później przedstawiono pracownikom kompletnie nowy projekt, na który mieli się przestawić; ci uznali to za nieuczciwe, zwłaszcza że nie chodziło o kwestie prawne, a na pytanie o to dlaczego tak postanowiono nie było odpowiedzi; do tego część z tego uznano za obraźliwe, tj. kobiece postaci pisali ewidentnie mężczyźni nie mający pojęcia o psychologii;

zarząd wyraźnie chciał kontrolować informacje o grze, jednak nie spodziewał się wewnętrznej krytyki; tak czy inaczej, nie było wiadomo kto był odpowiedzialny za co, a menedżerowie naciskali na to, by pracować, a nie się obijać; potraktowano pisanie postaci jak tworzenie produktu, nie jak pracę kreatywną która wymaga ustalonego kierunku i wizji artystycznej; jednocześnie dostrzegano po jednej i drugiej stronie niekompetencję zarządu, dlatego też z czasem zaczęto wprowadzać do niego ludzi z doświadczeniem w branży gier;

swego czasu skomentowała ona swą pracę w studio: „widziałam dobrą robotę w zaum. widziałam również zarząd i kadrę produkcyjną terroryzującą pracowników kreatywnych, kłamstwa, gry o władzę, zwracanie ludzi przeciw sobie, niszczenie relacji i poczucia własnej wartości” (“i've seen good work done at za/um. i've also seen management and production staff terrorizing creatives, lying, playing power games, turning people against each other, destroying relationships and people's self-esteem. for this, there have been no repercussions.”)

klindžić wspomina iż zdarzyło się studiu tworzyć wytwory seksualizujące samobójstwo; klindžić wystąpiła przeciw temu, wskazując na to że niektórzy mogą czuć się przez to zdradzeni, na co niejaki ed tomaszewski (prezes zaum) rzekł: jeżeli uważasz, że produkty mogą zdradzać ludzi, to powinniśmy odbyć ta ten temat prywatną rozmowę;

w związku z tym, że zarząd oskarżał pracowników o to, co sam uczynił, klindžić napisała 80-stronicowy dokument opisujący mobbing, podpierając to zrzutami ekranowymi i nagraniami rozmów;

opuściła „zaum studio” po anulowaniu „project x7”;

*️⃣ toksyczne zachowania

inni pracownicy „zaum studio” twierdzą, że to kurvitz był najtrudniejszym człowiekiem do współpracy; nikt nie miał być zachwycony jego powrotem do roli dyrektorskiej; nadal, nie zgadza się on jednak na to, by traktować pracowników „zaum studio” jako oszustów;

kaspar tamsalu, który otrzymywał groźby śmierci od fanów, stwierdził że kurvitz nie chciał brać udziału w kształtowaniu kultury pracy i pilnowaniu poprawności procesu produkcyjnego;

petteri sulonen stworzył questy z moralistami i komunistami; według niego nad „the final cut” hindpere nie pracowała zbyt wiele, a kurvitz był obecny ze względu na nią; nikt miał nie znać terminów, bo hindepre ich nie przekazywała;

justin keenan twierdzi, że przed pracą nad kontynuacją „disco elysium”, trójka wspaniałych miała planować 2-miesięczny płatny urlop, co wprowadziło wrażenie iż są oni w jakiś sposób uprzywilejowani; wyglądało to tak, że kurvitz się nim wysłużył, by nie pracować nad „the final cut”;

hindpere twierdzi, że kurvitz i rostov pracowali po 12-17 godzin dziennie nad grą; niewątpliwie kurvitz był niezwykle zaangażowany w to, by gra okazała się dobra; według tuulika miał zachowywać się niczym neurotyczny artysta, wymazujący całe połacie tekstu powieści tylko dlatego że przestały mu się podobać;

kompus był niewidoczny jako współudziałowiec przez większość czasu; dopóki nie uzyskał większości udziałów nie pozwalano na kupowanie firmowego alkoholu; gdy zwolniono kurvitza, zaczęto organizować imprezy z alkoholem, gdzie wyciągano informacje od pracowników; w porto odbyło się kosztowne spotkanie całej firmy; miało miejsce pijaństwo, a na spotkaniu odpowiadano na pytania stosując taktykę nadmiernego słowotoku; mówiono tak by nic nie powiedzieć;

haavel odwiedził klindžić i tuulika w mieszkaniu klindžić po konflikcie z tamsalu; odbyła się wtedy rozmowa, którą rozmówczyni określiła jako socjopatyczną; padły pochlebne słowa i wyrażono chęć naprawy tego co zepsuto, jednak do obiecanej mediacji nigdy nie doszło; haavel w firmie wyrażał się personą urodzinowego chłopca; skądinąd sam tamsalu był znajomym tuulika i wtłoczył się na tyle w machinę firmową, że najwyraźniej zaczął działać równie bezwzględnie jak zarząd;

około miesiąc po premierze gry kurvitz zerwał relację z hindpere; stał się wtedy wobec niej toksyczny i wypowiadał się negatywnie o niej przed zarządem; w związku z tym jako główna scenarzystka miała kłopot z wykonywaniem swej pracy, gdyż kurvitz odmawiał współpracy; o pośrednictwo w komunikacji proszono tuulika;

menedżerowie wielokrotnie mówili pracownikom, by nie rozmawiali ze sobą poza pracą; nowi pracownicy z biegiem czasu mieli otrzymywać instrukcje, by szpiegować innych i donosić na nich; w samym biurze stosowano monitoring 360-stopniowymi kamerami;

o niektórych pracownikach mówiono że są toksyczni i niejako zabraniano kontaktu z nimi ze względu na przepływ pracy; gdy czekano na pracę klindžić, jednocześnie odmawiano jej w praktyce wykonania tejże; jeden podzespół nie mógł się komunikować bezpośrednio z drugim, zamiast tego należało to przekazać przełożonemu, który miał pełnić rolę posłańca;

zarząd wysługiwał się słabymi psychicznie ludźmi, by wykonywali oni to, czego nie chcieli dokonywać własnymi rękoma; co więcej, najbardziej sytuację chciały poprawić kobiety w studio, toteż później celowano w nie na tyle iż w pewnym momencie nie było żadnej;

jeszcze nim kender odszedł z firmy postanowiono zmienić dynamikę z właścicieli/szefów na właścicieli/proletariat, oferując pracownikom udziały w firmie; chodziło o to, by zatrzymać ludzi przy sobie, jednocześnie łagodząc niezadowolenie; niemniej, ludzie tacy jak tuulik, którzy byli w tym od samego początku, nie zostali do tego dopuszczeni;

podczas jednego ze spotkań kender miał pokazywać obsceniczne zdjęcia swej żony;

*️⃣ duchowi spadkobiercy

po sukcesie „disco elysium” rozpoczęto niezwłocznie prace nad kontynuacją i spin-off-ami; bezpośredni sequel nosił roboczą nazwę y12, a projektem tym kierowali kurvitz, rostov i hindpere; za projekt p1 odpowiadał zaś kender;

po zwolnieniu kurvitza, rostova i hindpere prace nad sequelem „project y12” kontynuowano przez kolejnych kilka miesięcy pod kierownictwem argo tuulika i dory klindžić, dopóki zarząd nie postanowił anulować projektu w połowie 2022 r.; zamiast tego mieli się oni zająć teraz samodzielnym dodatkiem, x7, nieco później przedstawionym jako „locust city: a disco elysium story”; prace rozpoczęto nim pojawił się outline opowiadania; dodano im członków do zespołu, gdy anulowano projekt p1 kendera, który odszedł z firmy; zespołowi udało się wyprodukować dobrze przyjęte wewnętrzne demo x7 w końcu 2023 r.; x7 miało posiadać „kooperacyjną” rozgrywkę dla jednego gracza z dwójką bohaterów: cuno i cunoesse, którzy w trakcie pięciu aktów uciekaliby z miasta po „drobnym” wypadku; tytułowe „miasto szarańczy” to kolonia tych insektów należącej do cuno, która najwyraźniej byłaby rozwijającą się „cywilizacją”;

w lutym 2024 r. „sports illustrated's glhf” przekazało informację, zgodnie z którą zaum zwolnił około 25 % załogi, włączając w to tuulika i klindžić, anulował x7 i y12; według tuulika zwolnienia celowały głównie w kobiety i w pracowników, którzy wcześniej narzekali na warunki pracy; „pc gamer” przekazał, że w tej sytuacji zaum ma jedynie dwa aktywne projekty: m0 (mobilna wersja „disco elysium”) oraz c4 (niepowiązana gra rpg);

trzy odrębne studia (dark math games, longdue games, summer eternal) ogłosiły 2024-11-11 prace nad duchowym spadkobiercą „disco elysium”, jako że prawa własności intelektualnej nie należą do twórców, tylko do yessirnosir; nie był to przypadek, lecz raczej zaplanowane budowanie wizerunku;

po odejściu z zaum, kurvitz i rostov założyli „red info” w czerwcu 2022 r.;

londyńskie „dark math games” skupia się na stworzeniu „xxx nightshift”; dyrektorem w tej firmie jest kender, który pociągnął za sobą paru pracowników zaum; 2025-09-18 zmieniono nazwę gry na „tangerine antarctic”

w londyńskim „longdue games” z kolei dyrektorem jest grant roberts, mający ponad 20-letnie doświadczenie w branży; pracował on m.in. w „sierra online”, bungie, rocksteady, ale też i w „sweet baby inc.”; do tego znajdziemy tam martina luigę (kolektyw za/um) i lenvala browna (narratora „disco elysium”); longdue ogłosiło swą grę hopetown w kwietniu 2025 r.; gra została sfinansowana na kickstarterze;

do tego mamy „summer eternal” z argo tuulikiem i dorą klindžić (którzy wcześniej byli zatrudnieni zarówno w „dark math games” jak i longdue) i olgą moskviną (zaum senior developer);

riaz moola, twórca hyperiondev (cogrammar ltd), zainwestował w „dark math games” wkrótce po dołączeniu tamże tuulika i klindžić oraz w „longdue games” (w którym uczestniczą polacy); ponieważ obydwoje pracowali przez 7 tygodni w „dark math games”, wystosowano wobec nich pozew co do niewywiązania się z warunków umowy (non-compete clause); riaz moola miał bowiem doprowadzić do podpisania przez nich umowy rezygnacyjnej w której zrzekają się do utworzenia nowego studia growego (które utworzyli); w międzyczasie zostali pozwani przez zaum w związku z rzekomym posiadaniem własności zaum, czyli „locust city” na pendrivie; moola się o tym dowiedział, a także twierdził, że był naciskany przez to na zwolnienie tejże dwójki; cogrammar zaoferował anulowanie sprawy, jeżeli klindžić i tuulik zapłacą koszty sądowe, tj. 90 tysięcy funtów szterlingów; jeżeli zaś nie, to być może szykuje się kolejny pozew o zniesławienie w związku z wypowiedziami online tuulika; z tego też powodu para ta przeniosła się chorwacji (klindžić jest chorwatką), a tuulik założył nawet zbiórkę społecznościową;

*️⃣ opinia

zaum studio zostało przejęte przez socjopatów i psychopatów, którzy wprowadzili obsesyjną kontrolę nad informacjami, tudzież wykorzystali naturalną tendencję neurotycznego kurvitza i reszty pracowników, by ją utwardzać, kosztem toksycznych warunków pracy; z jednej strony problemem byli szefowie, którzy kompletnie nie znali się na grach wideo, a z drugiej strony podejście samego kurvitza nie pomagało; co więcej, to podczas „uprzywilejowanych” wakacji trójki wspaniałych kompus zakupił akcje linnamäego pieniędzmi samego zaum; być może gdyby nie to, kurvitz zareagowałby na czas; jednak było to już po premierze gry, gdy stał się chamski wobec hindpere; można domniemywać iż był bardziej zaabsorbowany dawnymi animozjami niżeli sprawami firmy;

wydaje się, że według kurvitza cały ten spór opiera się o to, że kompus, haavel i kender ukradli za/um przed nim i przed jego najbliższymi współpracownikami; wydaje się również iż rostov i kurvitz mogli nie zrozumieć w pełni na jakie warunki przystali; kurvitz to taki trochę estoński sapkowski, idealistyczny komunista, który być może nie chciał nawet zrozumieć kapitalizmu w ramach którego musiał działać; w pewnym sensie samo życie zafundowało im sytuację rodem z „disco elysium”;

jednocześnie zarząd „zaum studio” dopuszczał się od samego początku silosowania informacji; z biegiem czasu postarano się o to, by pozbyć się każdego niewygodnego osobnika;

kontynuacja „disco elysium” stoi pod znakiem zapytania; trudno sobie wyobrazić jak ci ludzie mieliby się ze sobą pogodzić;

społeczność patrzy na to przez pryzmat atmosfery jaka wokół tego panuje; według graczy kurvitz, rostov i hindpere powinni wrócić do zaum, jednak reszta oryginalnych pracowników za/um niekoniecznie by tego chciała; poza tym rozdział stał się formalny w postaci studiów tworzących własną wizję na nowe „disco elysium”;

• @robokast: how disco elysium was stolen from its creators
• @peoplemakegames: investigation: who’s telling the truth about disco elysium?
• @peoplemakegames: people make games interviews ilmar kompus (full interview)
• @peoplemakegames: people make games interviews argo tuulik (full interview)
• @peoplemakegames: it's time we talked about disco elysium, again
• @the41stprecinct: zaum: the inside story part 1
• @the41stprecinct: zaum: the inside story part 2
• gameworldobserver.com: how estonian firm took over za/um by reselling disco elysium sketches to it for €4.8 million – evgeny obedkov
• gameworldobserver.com: two new studios comprising former za/um devs emerge, both focused on disco elysium-esque rpgs – evgeny obedkov
• medium.com: the dissolution of the za/um cultural association – martin luiga
• gry-online.pl: nowe studia, które powstały po aferze wokół disco elysium, już biorą się za łby
• gry-online.pl: „oszczędźmy sobie czasu” – gwiazda baldur’s gate 3 skrytykowała twórców rpg, którzy tworzą „duchowego spadkobiercę” disco elysium


• @the41stprecinct: disco elysium easter eggs
• @the41stprecinct: disco elysium hidden secrets
• @volatileframe: disco elysium's ending is perfect
• @lastminuteessays: disco elysium - a hardcore analysis
• @the41stprecinct: disco elysium - all political vision quests
• malyformat.com: wszystkie traumy „disco elysium” – marzena falkowska
• gry-online.pl: disco elysium the final cut zakazane w australii
• gry-online.pl: disco elysium otrzyma polską wersję językową
• wikipedia.org: disco elysium
• wikipedia.org: zaum


• @xxxnightshift: xxx nightshift - a true detective rpg
• @studiozaum: project [c4] - teaser trailer
• @studiozaum: zero parades
• gry-online.pl: w project c4 weźmiemy udział w bezwzględnej, tajnej walce o prawdę i wpływy
• gry-online.pl: skasowany spin-off disco elysium zdradza swoje sekrety w przecieku z za/um

# osiągnięcia

• trueachievements.com: disco elysium: the final cut

# ścieżka dźwiękowa

do albumu „disco elysium” (2019-12-23) dodano później dwa utwory w ramach „the final cut” (2020-06-21);

• disco elysium soundtrack
• disco elysium ost tracks and their pre-existing british sea power counterparts
• disco elysium by sea power
• steam soundtrack

# sprawa dla linusa

opcje uruchamiania:

__GL_SHADER_DISK_CACHE_SKIP_CLEANUP=1 DXVK_FRAME_RATE=120 DXVK_ASYNC=1 WINE_FULLSCREEN_FSR_MODE=performance gamemoderun %command%

• protondb appid = 632470
• GE-Proton10-3
• “DXVK 2.0 may require __GL_SHADER_DISK_CACHE_SKIP_CLEANUP=1 to avoid constantly recompiling shaders”

ścieżki:

<SteamLibrary>/steamapps/compatdata/632470/pfx/ ➜ HKEY_CURRENT_USER\Software\ZAUM Studio\Disco Elysium\
<SteamLibrary>/steamapps/compatdata/632470/pfx/ ➜ %USERPROFILE%\AppData\LocalLow\ZAUM Studio\Disco Elysium\

7z a -ttar ~/library/roboczy/"disco elysium".tar \
"/run/media/$USER/games/SteamLibrary/steamapps/compatdata/632470/pfx/drive_c/users/steamuser/AppData/LocalLow/ZAUM Studio/Disco Elysium" \
/run/media/$USER/games/SteamLibrary/steamapps/compatdata/632470/pfx/user.reg

• pcgamingwiki – disco elysium

# modyfikacje

• no damage to morale
• thoughts solution exposed
• chapo trap house and dasha nekrasova voice restoration
• more voiceover options per-character
• basic reshade
• belarusian translation
• ukrainian translation
• russian localization patch
• traditional chinese fix
• italian translation
• portugal translation

# wątki dyskusji

• developer situation